روزگار « سنوسرت » سوم ( 1878 - 1843 ق . م ) به مصر آمده و يعقوب در ميانهء سال‌هاى 1780 - 1633 پيش از ميلاد مىزيسته است و در روزگار هيكسوسيان ( 1725 - 1575 ق . م ) به درخواست يوسف همراه با 70 تن از خانواده‌اش به مصر آمده و در سرزمين جوشن در دلتاى شرقى سكونت گزيده است . « 1 » 6 . آن گزارش تورات ( اول پادشاهان ، 6 : 1 ) كه پشتوانهء اين ديدگاه گرفته شده ، با گزارش ديگرى از تورات ( خروج ، 1 : 11 ) ناسازگار است . گزارشى كه از آن برمىآيد فرعونى كه اسرائيليان را آزار مىداده و خروج آنان در روزگار او بوده ، همان رامسس دوم است . چرا كه بر پايهء اين گزارش ، اسرائيليان در ساختن دو شهر « بىرامسس » و « فيتوم » به بردگى و بيگارى گرفته شدند و كاوش‌هاى باستان‌شناسى آشكار كرده است كه « بىرامسس » در روزگار رامسس دوم ساخته شده و « فيتوم » در روزگار او بازسازى گشته است . و ما از اين پس در اين باره به گستردگى سخن خواهيم گفت . 7 . آرى تحوتمس سوم بىگمان سازندهء بزرگى بوده است و - چنان كه پيروان اين ديدگاه گفته‌اند - در ساختمان سازى كوشش فراوان به كار مىبرده است ، اما كوشش‌ها و طرح‌هاى ساخت و سازى او همه در « صعيد » و به ويژه در پايتخت « طيبه » ( - طيوه - اقصر امروزى ) بوده است . « 2 » گذشته از آن كه پايتخت فرعونان مصر تا پيش از روزگار سلسلهء نوزدهم ، هرگز در دلتا نبوده است . همان گونه كه در دلتا و به ويژه در شرق آن كه زيستگاه بنى اسرائيل بوده است ، كوشش‌هاى ساختمان سازى چشمگيرى سراغ نداريم . « 3 » حتى مىتوان گفت تحوتمس‌ها اين بخش از مصر را از اين روى كه به پايگاه هيكسوسيان جنگجو متصل بوده است ، خوش نمىداشته‌اند شايد از همين روى باشد كه در « تانيس » ، پايتخت هيكسوسيان ، آثار و نشانه‌هايى از شاهان سلسلهء هيجدهم ديده نمىشود . اما در روزگار سلسلهء نوزدهم كه شاهانش از اين بخش بودند ، رامسس دوم از روى انگيزه‌هايى سياسى دلتا را به پايتختى برگزيد و از اين روى شهر « فيتوم » را بازسازى كرد و شهر « بىرامسس » را كه به نام خود اوست ، بنيان گذارد . « 4 »

--> ( 1 ) . بنگريد به : محمد بيومى مهران ، اسرائيل ، 1 / 213 - 359 . ( 2 ) . بنگريد به : سليم حسن ، مصر القديمة ، 4 / 455 - 496 . ( 3 ) . A . Lods , op - cit , p . 381 . ( 4 ) . A . Gardener , JEA , vol , XIX , 1933 , P . 126 - 127 .